کتاب: The Why Cafe

کتاب: The Why Cafe
نبشتہ کار: جون اسٹرلیکی
چمشانک: رھمان بلوچ

نبشتکاراں لہتیں انچیں کسہ ءُ کار دیم ءَ آورتگ کہ آواں مئے گور ءَ نوکیں ھیالانی امبارے چِتگ، بلے لہتیں انچیں کتاب اَنت کہ بے تواری ءَ تئی جند ءِ کسہ ءَ پہ ساھتے دار اَنت، تراش اَنت ءُ نوک کنگ ءِ راہے ساز اَنت۔ جون اسٹرلیکی ( John Strelecky) ءِ نبشتگیں کسانیں گدار The Why Cafe ھمے لبزانک ءِ درچ ءَ ھوار اِنت۔ اسٹریلکی ءِ گدارک ءِ سرجمیں ھیال پلسپہ ءِ نزّ ءَ زند ءِ مانا، زند ءِ سرجم ءُ ناسرجمی ءُ انسان ءِ زُرتگیں پیسلہانی گردش ءَ ترّان کنت۔ نبشتکار وتی کسہ ءِ تہ ءَ وانوکاں سوج دنت کہ ایوک ءَ کارستانی سپر ءَ گوں جنزگی نہ اِنت بلکیں کسہ ءِ میان ءَ پہ ساھتے دارگی اِنت ءُ ھمک کارست ءِ چماں وتی زند شوھازگی اِنت، ءُ ھمے چکّاسگی اِنت کہ آیاں مرچی ما وتی واھشت، زلورت ءُ پیسلہانی داب ءَ جنزگ ءَ ایں یاکہ ھما روچ روزینی زند ءِ رھبنداں گوں گُلائیش ایں کہ چاگرد ءِ دست ءَ ٹہینگ بوتگ اَنت۔

کتاب ءِ روانگی گوں سئے جستانی شوھاز ءَ ترّان کنت۔ تو ادائے پرچا؟ ترا چہ مرگ ءَ تُرس ایت؟ تو سرجم ئے؟
کسہ ءِ مستریں کارست ھمے جستانی شوھازگ ءَ گوں مان گیش اِتگ ءُ پہ پسوہاں جنزان اِنت۔ کسہ ءِ کارست، جون ( John) مزن شہر ءَ روزگار ءَ گوں دستگٹ ءُ تکانسر بوتگیں مردمے کہ مدتے بیت آ گار اِنت، آئی ءِ گاری ءَ چہ مراد ھمیش اِنت کہ جون اے زند ءِ مانا ءَ نہ جیڑگ ءَ اِنت، پہ آئی ءَ انسان بوگ ءِ سوال چے اِنت، اے آئی ءِ روچ روزینی زند ءِ سبب ءَ جیڑگ ءَ اُوں نہ یتکگ۔ پمشکہ آ لوٹ ایت کہ پہ ادارُکے اے زند ءَ چہ وت ءَ آجو بہ کنت ءُ موکلاں پہ درکپ ایت۔ گوں ھمے سپر ءُ موکلانی بندات ءَ آئی ءِ اولاک ھراب بیت ءُ شاہدگ ءَ گار بیت۔ ھمے گاری ءُ کشکانی نزانگ جون ءَ را نزیکیں کیفے ءَ سر کنت، کہ آئی ءِ نام The Why Cafe اِنت۔ اے کیفے چوں ایدگیں کیفیانی وڈ ءَ اَت بلے اے ھیال جون ئیگ اَت، آئی ءِ گورا ھیرانگی ءِ چاڑ ھما وھد ءَ کئیت اِنت کہ کیفے ءِ مینوُ ءَ آئی ءِ چم کپ اَنت۔ چہ ورگ ءُ وردنانی لڈ ءَ پیش لہتیں جُست نبشتہ اَت۔ تو پرچا ادائے؟ ترا چہ مرگ ءَ تُرس ایت؟ تو سرجم ئے؟ ادارکے ءَ جوھن بچکند ایت ءُ بس ھمے جیڑ ایت کہ “اے نوں چونیں جست اَنت؟” سئے جُست اَنت ءُ لہتیں لبزانی امبار اَنت، دگہ گرانیں جیڑہے گون نہ کپتگ بلے اردیکہ اے سئیں جستانی پسو ءَ شوھازگ ءَ کپیت گڑا ھاموشی وتی سانکلاں بند ایت ءُ جُست تئی مجگاں ترّان بنت، سبب ھمیش اِنت کہ گیشیں وھد ءَ انسان ھما پسّوہاں دیان اِنت کہ آوانی جُستاں چاگرد کنان اِنت۔

جون اے ھوٹلاں گوں ھوٹل ءِ مستر ءُ کار کنوکاں ھوار ایدگہ مردماں نیاد کنان بیت۔ پہ ساھتے گُژن ءِ دیم ءَ کنزینگ ءِ ارادگ آئی ءَ را زند ءِ نوکیں مانائے دیگ ءِ موہے دنت۔ جوھن اے نیاداں چہ ھمے جیڑ ایت کہ آئی ءِ سرجمیں زند ءَ کہ آ اے جاہ ءَ سر بوتگ، آئی ءَ کدی اے مار اتگ کہ آئی ءَ مانائے است؟ آئی ءَ جتائیں گپچل ءُ جیڑہ دیستگ، آیا اشانی بوگ ءُ نہ بوگ ءَ چہ آئی ءَ دربُرتگ؟ ءُ آئی ءَ زند ءِ کاریچ ءِ تہ ءَ کدی آئی ءَ زند ءِ مارشت دیستگ اَنت؟
جون ءِ ھیال نوں چہ بنی آدمی گُژن ءَ چہ گِسر کپتگ ءُ جیڑان اِنت، جیڑگ ءَ اِنت کہ واب چے بلاہے؟ واھشت ءُ ساچشت کجام ھیال اَنت کہ آئی ءَ بہ گندئے پہ دلپہکی نہ جیڑ اِتگ اَنت، آئی ءِ واھگ کجام اَنت کہ آئی ءَ نیم راہ ءَ مجاں گار کُتگ اَنت، روزگار ھمیش اِنت کہ آئی ءَ دو ساھت ءَ کنزینگ ءِ کمک ءَ کنت، جون جیڑگ ءَ اَت کہ آئی ءِ زند ھمیش اِنت، بلے جُست اِش اَت کہ جون اِشی ءَ کاملیں زندے گُشت کنت؟

اے جُستانی بُرزیءُ جہلی ءُ جیڑگ ءَ جون ءَ را اے گپ ءَ چہ شموشکار کُتگ اَت کہ آ بس یک ھوٹلے ءَ پہ گُژن ءِ تیلانک دیگ ءَ اتکگ اَت، پہ آئی ءَ کیفے ءِ چار دیوالی ءِ کوٹی ءُ ورگ ءُ وردنانی مینوُ ءَ چہ سر گوستگ اَت، آئی ءِ چّماں کیفے یک انچیں جاہے جوڑ بوت کہ نوں جون زند ءِ گپچلاں چہ ادارکے وت ءَ گستہ بہ کنت ءُ گوں وت ءَ سہل ءُ تران بہ کنت، سہل ءُ تران ءِ بنگپ ھمے بہ بیت کہ “ من اے زند ءِ کشک ءَ کدی اُوشتاتگ آں؟ اوشتگ ءَ گوں پُشت ءَ چک جتگ ءُ چار اِتگ کہ من اے زندمان ءَ چی کُتگ ءُ پہ دیمتر ءَ جیڑ اِتگ کہ نوں چے؟”
اے کتاب ءِ کسہ گوں وتی مستریں سئیں جُستاں جون ءِ ھمراھی ءَ وانوکاں ھم جُست گیپت اِنت، اولی ءُ پُرارزشتداریں جُست: تو پرچا ادائے؟ انسان استیں دور ءُ باریگاں کھول، راجمانی ربیت ءُ زند ءِ روچ روزینی لوٹانی تب ءُ مئیلانی رد ءَ جنزان اِنت ءُ ھمینکدر دست گٹ بوھان بیت اِنت کہ بہ گندئے اے ھیال مجگ ءَ مئیت کہ اے دزگٹیاں منی روچ روزینی زند ءَ چہ مستریں مانائے اَست؟ اسٹریلکی وتی اے گدار ءَ اے باوستاں آرگ لوٹ ایت کہ زند ءِ دستگٹیاں گوں وھد گوازینگ ءُ مانائے ءَ گوں زند گوازینگ ءِ میان ءَ تپاوتے اَست۔ کتاب ءِ کارست جون ھم اے سرپد بوھان بیت کہ وتگڑیں سوبمندیانی گرگ ءَ چہ انسانے ءَ را زندگ بوگ ءِ مانا بہ رس اِیت، اے پہ ھرکس ءَ راستی یے نہ اِنت۔

ترا چہ مرگ ءَ تُرس اِیت؟ اے جُست ھرکس ءَ را پہ ساھتے ھبکہ کنت، ءُ جون ءَ را ھم کنت۔ اے جُست ءَ جون ایوک ءَ انسان ءِ ھلاس بوھگ ءِ چماں چاران کنت پمیشکہ آ بندات ءَ مزنیں جیڑگے کُت نہ کنت، بلے اے گال ءِ جہلانکی ءَ جُست مرگ ءِ ترس ءَ چہ گیش اے گپ ءَ زور دنت کہ انسان بزانت کہ زند دو ساھت ءِ سپر اِنت، اے سپر ءَ آئی ءَ چے کُتگ؟ بزانکہ یک برے اے مارشت بئیت کہ زند کسان اِنت، گڑا اے کسانیں سپر ءَ ما چونیں پیسلہ زوریں، چونیں کار کنیں ءُ وتی زند ءَ چونیں مانائے دئیں۔ مرگ ءُ زند ءِ گیچنی اے درس ءَ دیم ءَ کار ایت کہ مارا سرپد بوھگی ایں کہ وھد ءِ ارزشت ءُ مانا مئے دست ءَ اِنت ءُ آئی ءَ مکسد ءَ گوں دیم ءَ برگ مئے زمہ واری اِنت۔ پمیشکہ مئے کارست جون گوں مرگ ءِ جست ءَ ھاموش بیت ءُ ھیالانی جہان ءَ وت ءَ گار کنت، آ ھمے گپاں ھیران بیت کہ آئی ءَ کُتگ چے؟ چُشیں بلائیں کار چے کُتگ کہ آئی ءَ آئی ءِ سکرات ءَ ایمن بہ کنت؟اے جون ءِ ھیال بنت ءُ اے جون ءَ پہ سبکے بیت کہ مرگ ءِ ھیال مارا سکین دنت کہ ماں چونیں زندے بہ گوازینیں۔
جون گیشان اِنت ءُ مینوُ ءِ تہ ءَ گڈسری جُست ءَ چار ایت، “تو سرجم ئے؟” اے جُست وتی اندر ءَ ھمے سوج ءَ دنت کہ ما وتی زند ءِ جاوراں بہ ٹپّاس ایں کہ مئے گچین کُتگیں کشک آیا مارا ھما جاہاں سر کنگ ءَ اِنت کہ پہ آئی ءَ ما واھشتدار ایں؟ سرجمی ءَ چہ مراد ماڑی ءُ ایمنی نہ اَنت، آ جست مارگ، سرپد بوھگ ءُ گیش کنگ ءِ سکین اِنت، ھمے سکین کشک ءَ مانائے دنت۔

اے کسانیں گدار ءِ کسہ مانا ءُ مکسد ءِ شوھاز ءِ سر ءَ سہل ءُ تران کنت۔ کسہ کار اے ھیال ءَ دیم ءَ آران اِنت کہ زند ءِ چست ءُ ایرانی تہ ءَ ھمک انسان ءَ یک مانائے بہ بیت کہ آئی ءَ را سکین بہ دنت، ءُ اے مانا آئی ءِ جند ءِ لیکہ ءُ ھیالانی ساچشت بہ بیت ءُ اے ہمے ساچشت بیت اِنت کہ نپرے ءَ گیش ءُ گیوار کنت۔
کتاب ءِ وانوک ایوک ءَ کسہے دربرگ ءَ نہ اِنت، آ گوں نبشتکار ءَ تران کنگ ءَ اِنت، وانوک ءِ تران جُستانی پسّو اَنت کہ نویسوک ءِ نیمگ ءَ چہ کنگ بوھگ ءَ اَنت۔
داں وائے کیفے ءَ برھدار اے شُبین کنت کہ کتاب ایوک ءَ گپ ءَ نہ اِنت ءُ نئیکہ گدارے ءِ کسہاں گوں محدود اِنت بلکیں پہ وانوکاں زانگ، مارگ، پیسلہانی سر ءَ جیڑگ ءُ وتی زند ءَ مکسدے ءَ گوں گوازینگ ءِ پنت اِنت۔

جون اسٹریلکی ءِ کسانیں گدار سکین دنت کہ ما وتی زند ءُ چاگرد ءِ رگ ءُ ریسگاں بہ ٹپّاسیں ءُ باسما بہ بیں کہ ما چونیں چاگردے ءَ زند گوازینگ ءَ ایں۔ ہستیں جاورانی سبب ءَ مئے چاگرد ءِ نپر مشین جوڑ بوان اَنت ءُ چوں آبجکٹے (object) ءَ زند گوازینان اَنت، بلے انسان ودیگ بوتگ کہ آئی ءَ را ساچشتے بہ بیت، مار اِت بہ کنت ءُ سوال کنگ ءِ سنچ ءَ بہ دار ایت، ءُ ھمے سسّا بنت کہ یک انسانے ءَ تراشان کنت ءُ ھمے انسان ءِ دیمروئی سرجمیں راجمان ءِ دیمروئی بوت کنت اِنت۔
بلے مئے گور ءَ ساز اِتگیں چاگردی رھبند ءَ مئے مھلوک ءَ را زند گوازینگ ءِ رھبندے جوڈینتگ ءُ داتگ کہ لہتیں اوست، لوٹ ءُ گزراں گوں یکشل ءَ کنزان اِنت، ءُ ھمے جاور ءَ کس سبب، پسّہ ءُ جست گرگ ءِ ھیال ءَ دیم ءَ آورت نہ کنت۔ ھمے جنزگ ءِ تہ ءَ اے سوال کنگ نہ بیت کہ “اے داب ءَ پرچا؟ اِشی ءِ تہ ءَ مٹّی لوٹیت یا ناں؟ ءُ منی کرد چے بیت کنت؟”ما گشاد گشاد ءَ ھمے نظام ءِ مٹّینگ ءِ ھیال ءَ چہ گستہ بیں ءُ وتار ءَ ھمے نظام ءِ تہ ءَ جاہ دیگ ءِ جہد ءَ کنیں۔

بہ گندئے کہ the why cafe ایوک ءَ یک انسانے ءِ زند ءِ گیش ءُ گیواری ءَ گوں ھمگرنچ نہ اِنت بلکیں اے سرپد بوگ اِنت کہ چاگردی رھبند ءَ ما چینکدر سرپدیں ءُ مارا کجام ھساب ءَ سانمند کنان اِنت۔ وتی جند ءِ سر ءَ سوال کنگ راجمانی رھبند ءُ نظام ءِ سر ءَ سوال کنگ اِنت، ءُ نظامانی سر ءَ سوال کنگ وت اے زانت ءَ دیم ءَ کار ایت کہ ھچ نظام یک ھساب ءَ اوشتوک مہ بیت بلکیں مدام یکشل ءَ دیمروئی کنان ءَ مٹّی بیار ایت۔ پمیشکہ ارسطو ءِ گشتن اِنت “ نہ ٹپّاستگیں زند بے مانائیں زندے”۔