ڈاکٹر صبیحہ بلوچ: دم نہ برتگیں کارست
نبشتہ کار : ہزاران بلوچ
بلوچی رجانک: زبیر داد بلوچ
مئے مات ءُ گہارانی جُہد گوانک جنت(لمہ ایڑ تا جہد پائک) آئی ءَ گوں مزنیں توارے ءَ اوگام جَت، آئی ءِ توار ءَ سرجمیں شاھوانی اسٹیڈیم شال جکسینتگ اَت۔ ھزارانی کَچ ءَ مردین ءُ زالبولاں آئی ءِ پسو دات:”سرسوبی مئے بیت ، سربوبی مئے بیت۔(سوب ننائے، سوب ننائے) گشتانکار یک ورنائیں بلوچ زالبولے اَت، آئی ءِ انداز سک باز سانمند ات، وتی دیم ئِے گِپتگ اَت، توار اِش توانا ءُ دلجم اَت۔ آ ڈاکٹر صبیحہ بلوچ اَت کہ چہ اسلام آباد ءَ تاریخی بلوچ مارچ ءِ واتر بوگءَ گوں مھلوک ءَ دیم ءَ تران کنگ ءَ اَت۔
اگاں مارچ کنوک بیدء وتی گار ءُ بیگوائیں مَردمانی پَد جَنگ ءَ ھُشکیں دستاں گوں واتر بنت ۔ بَلے صبیحہ آیانی دلانی میان ءَ اوست ءُ اُمیت ءِ یک چراگے بالینگءَ اَت ۔ پیسر ءَ بلوچ نودربرانی گَل بلوچ اسٹوڈنٹس ایکشن کمیٹی (BSAC) ءِ چیئرپرسن بوتگ، ءُ انوں بلوچ یکجہتی کمیٹی ءِ بنجاہی رھشون اَت۔ ڈاکٹر صبیحہ ءَ یک انچیں سَپرے ءَ رہادگ اِنت کہ اے راہ ءَ ھزاراں جیڑہ ءُ جنجال ھَست اَنت۔
بلوچستان ءِ راجکاری چِست ءُ ایر دمگ ءِ تہ ءَ گیشتریں جیڑھانی سبب ءَ مزنیں بیھارے ءِ آماچ اِنت۔اشی ءَ را ھاسیں رنگ ءَ چیلنج جوڑ کنت ۔ بَلے آئی ءِ چست ءُ ایر پاکستانی ریاست ءِ سر ءَ سنگینیں بھتامانی پُژدَر اِنت،کہ انسانی ھکانی گلانی گْوشگ اِنت کہ بلوچستان ءِ توک ءَ مزنیں کچے ءَ درکانودی کُشت ءُ کوش ءُ زورانسری بیگوائی ءِ ذمہ وار ریاست اِنت۔اے زوراکی ردکانودی رِدءَ چاگرد ءِ یک مزنیں دمگے ءَ نشانگ جوڑ کنگ کنت کہ اشی ءِ تہءَ جہدکار، سیاسی مردم ءُ نودربر رھشون ھوار اَنت کہ آہانی تہءَبازیں مردم ءِ سرءَ بوتگیں زوراکی، آوار جنگ، وتی منشا ءَ دزگیر کنگ ءُ جتائیں وڑیں ٹارچر ءُ زوراکی ءِ آماچ بوتگ انت۔دوداں چہ یک گامے دیم ءَڈاکٹر صبیحہ ءِ سیادی چہ زرکزئی ٹکءَ اِنت کہ آئی ءِ رگ ءُ ریشگ بلوچستان ءِ دمگ خضدار ءِ میتگ ، زاوا، چہ در کپ انت۔یک بلوچ زالبول ءُ رھشونے ءِ بستارءَ آئی ءِ ترندیں جہد ءِ سپر وانگجاہءِ زمانگ ءَ بندات بیت۔دہ ءِ وانگ ءِ وھد ءَ آئی ءَ سائنس فیئرءَ جوانیں کرد پیلو کت ءُ دمگی ءُ استانی تک ءَ سرجمیں دَاد گپت۔ بلے چو کہ مقابلہ راجی پڑ ءَ دیم ءَ شت، آئی ءَ را کراچی ءِ سپر کنگ کپت کہ پاکستان ءِ صوبہ سندھ ءِ میٹروپولیٹن شہرے۔ روایتی قبائلی دود ءُ ربیدگانی بندوکیں آئی ءِ کہول ءِ مردماں اے گپ ءِ سر ءَ مہکمیں سدّکی داشتگ اَت کہ”جنک دَراں نَہ رو اَنت “ ءُ آ چہ سپر کنگ ءَ مہ کن کُت ءُداشت۔ آئی ءِ یکشلیں دزبندی آیانی ھیال ءِ بدل کنگ ءِ بے کَچیں مِنت ءَ ابید آئی ءِ جہد بے سوب بوت۔ دلپروش بوگ ءَ پد آئی ءَ گڈسر ءَ وتی وانگ یلہ دیگ ءِ دردناکیں سوڑگ کت۔
دور ءُ دَریں میتگے ءَ ردوم زورگ ءِ مُز ءَ آئی ءَ وانگ ءِ ھمبرائی ءَ شوانگی ءُ کِشت ءُ کشاری ھم کُت۔ بازیں ماھاں داں آئی ءَ وت وانگ ءِ جہد کُت کہ چہ کالج ءَ داخلہ زیرگ ءَپش کپتگ اَت۔ آئی ءِ اے توکل ءِ کُتہ کاری ھما وھد ءَ بوت کہ آئی ءَ نسیم حجازی ءِ گدار وائٹ آئی لینڈ( اسپیتیں زروان ) پہ وانگ ءَ چست کت کہ 50 سال پیسرءَ نبشتہ بوتگ اَت۔ یک پیراگرافے ءِ سرپد بوگ ءِ جہد ءَ آئی ءَ دو ماہ جت ، آ وتی اڑاندانی جہلانکی ءَ سرپد بوت ءُ پوہ ات۔ اے چم پچ کنوکیں کُتہ کاریءَ آئی ءِ وانگ ءُ زانگ ءِ ھاٹیگ پدا زندگ کت ءُ آئی ءَ را خضدار ءِ یک کالجے ءَ داخلہ زورگ ءَ دلبڈی دات۔بَلے کالج ءَ وانگ ءِ جوانیں آسراتی ءِ ڈکال اَت پمیشکہ دگہ بازیں نودربراں ھمے توکل ءِ دارگ ءَ جہد کنگ کپت۔یک نامداریں اکیڈمی ءَ ھوار بوگ ءَ سنگتانی دلبڈیاں آئی ءَ را یک گرانیں چکاسے ءِ دیمپان بوگ کپت۔ مالی جاورانی سَوب ءَ بندات ءَ ھوار بوگ سک گران ات بَلے دیم ءَ روگ ءَ پہ سُہب ءِ بِیل ءَ آئی ءَ دگہ زھگاں گوں ٹیوشن وانینگ کپت۔
ھمے کمک ءِ ھمبرائی ءَ وانگ ءِ میدان ءَ گامے دیم ءَ چست کُت خضدار ءَ پروفیسر عبدالرزاق زہری ءِ سائنس اکیڈمی ءَ داخلہ زرت۔ پروفیسر رزاق ءَ بنداتءَ آئی ءِ منگ ءَ اَبکہ ءُ ھیران اَت پرچا کہ آ زرکزئی ٹک ءِ مردمے اَت کہ اودءَ پیسر ءَ کس ءَ نہ ونتگ بلے بازیں چار ءُ بیچار ءَ پَد آئی ءَ را توک ءَ آھگ ءِ رزا دات۔ شش ماہ ءَ آئیءَ وتی وانگ شرتر کت ءُ آئی ءِ دوست تریں نودربراں چہ یکے جوڑ بوت۔
’’وھدے من ءَ سائنس مراگہےءَ ھوار بوگ ءَ چہ دارگ بوت گڑا من ھمے سرپد بوتاں منی سپر ھلاس بوتگ۔ وتی وانگ ءِ اوشت آماچی ءِ شش ماہ ءَ پد منءَ سما بوت کہ من پَہک ءَ رد بوتگاں گڑا من دوبر وتی وانگ بندات کت، ‘‘ ڈاکٹر صبیحہ یات کنت۔ “ من در برتگ اَت کہ وتی تُرس ءِ دَر کنگ ءُ شَور کنگ دربرتءُ من گُشگ لوٹاں تُری ھرچی بہ بیت دیم ءَ روگ المی اِنت۔دی اکیڈمی بلوچ ءِ ھلاپ ءَ کشگ ءُ دور دیگ ءِ رھبندے 2009 ءَ بندات بوتگ ءُ بلوچ نودربر، رھشون، استاد، جہدکار، سیاسی راجدوست، اھوالکار، ءُ زانتکار کہ بلوچ چاگرد ءَ شریں وڑے ءَ وانینگءَ اِت اَنت آ نشانگ جوڑ کنگ بوت اَنت۔ خضدار ءِ سیاسی جاور ھما دور ءَ تیزی ءَ گوں ھراب بوت اَنت ءُ روچ پہ روچ زوراکی بیگواہ کنگ ءُ لاش ءِ دور دیگ یک زھرناکیں رھبندے جوڑ بوت۔ اے چست ءُ ایراں چہ اکیڈمی ءَ ھوار دمگی گل سانمند بوتگ اَنت کہ آ باز براں بند بوت اَنت۔”شمبے بوتگ اَت اسکول ءُ اکیڈمی بند بوتگ اَت انت، “ آ یات کنت،”پرچا کہ ھر روچ، مارا یک لاشے رستگ اَت پہ کل کنگ ءَ “۔
جنوری 2014 ءَ خضدار ءِ توتک ءَ 200 ءَ چہ گیش مزنیں کبر دست کپتگ اَت گمان اَت آھانی تہ ءَ بیگوائیں مردمانی لاش ھست اَنت۔ اکیڈمیءَ گُڈسر ءَ وتی دروازگ بند کُت اَنت وھدے کہ پروفیسر عبدالرزاق زہری 11 جولائی 2013 ءَ، خضدار ءَ نشانگ جوڑ کنگ ءُ شہید کنگ بوت۔ آئیءِ شہیدی ءَ پد نودربراں اکیڈمی ءِ آیگ یل کت ءُ استاداں اکیڈمی یل دات۔
پروفیسر رزاق بلوچستان یونیورسٹی ءَ اکنامکس ءِ ڈگری ءِ گرگ ءَ چہ سکیں کسانیں دمگے ءَ در اتکگ اَت۔ ڈاکٹر صبیحہ یات کنت کہ بوائز کالج خضدار ءِ لیکچرار ءِ بستار ءَ آئی ءَ وتی زند ءِ سرءَ دلگوش دیگ ءِ بدل ءَ نیشنل سائنس اکیڈمی ءِ جوڑ کنگ ءَ خضدار ءَ وانگی زرمبشت آرگ ءِ جہد کتگ اَت۔
” آئی ءَ مدام مارا یات دات کہ شما درست یک پدمنتگیں چاگردے ءَ چہ اتکگ ات ۔ اگاں شما جہد نہ کن اِت ءُ وت ءَ لائک مہ کن اِت، شما ھچ نہ اِت بلکیں بارے اِت “۔”منی واستہ آ استادے ءَ چہ گیش اَت؛ آ چو روھانی پت ءِ وڑءَ ات۔ وتی شہیدی ءَ بیست روچ پیسر آئی ءَ مارا ھال داتگ اَت کہ آئی ءَ را ڈیتھ اسکواڈ ءِ نیمگ ءَ چہ مرگ ءِ بیھار دیگ بوتگ بلے آ اکیڈمی ءَ بند نہ کنت پرچا کہ ھزارانی باندات اشی ءَ بندوک اِنت۔ ‘بچّک ھر کجا وانگ ءَ شت کن انت بلے جنک ھما جاہ ءَ بنت استاد ءَ مارا گُشت‘‘۔
پروفیسر رزاق ءِ کُشگ ءَ پد ھرکس ھبکہ بوت۔”بلے من ءَ آئی ءِ گپ یات اتک کہ اکیڈمی بند مہ بیت، “آ یات کنت۔ ڈیتھ اسکواڈ ءَ بیھار داتگ ات کہ اگاں اکیڈمی پدا پچ بہ بیت گڑا ما ھرکس ءَ کُشّ ایں۔ ڈاکٹر صبیحہ ءِ رِد ءَ ”پدا ھم مئے استاد ءِ واب مئے زند ءَ چہ گیشتر مئے واستہ ھژدری اِنت۔
پروفیسر رزاق ءِ کوش ءَ پد اکیڈمی دو ہپتگ ءَ گیش بند کنگ بوت۔ ڈاکٹر صبیحہ ءَ وتی سئے زالبول ایں سنگتاں گوں ھال ءُ اھوال کت ءُ آھانی تپاکی ءَ گوں آئی ءَ یک استادے ءَ گوں ھال ءُ اھوال کت کہ آئی ءَ ھم واتر بوگ ءِ سرءَ تپاک کت۔ پانزدہ روچ ءَ پد یک نگہپانے، اُستادے ءُ چار ایں نودربراں پدا ساڑی بوت اَنت. ”نگہپان ءَ اکیڈمی ءِ دروازگ پچ کت ءُ ما درست کلاس ءِ تہءَ اتکیں ءُ ودار اتیں کہ ھرابیں چیزے بیت۔ بلے ھچ نہ بوت، “آئی درائینت۔
یاتانی امبار:
ڈاکٹر صبیحہ کلاس ءِ اولی روچ ءَ یک بےباوریں یاتے ءِ رنگ ءَ یات کنت۔ کوٹی چہ بیتواری ءَ بہار ات؛ چار نودربر ءُ آھانی استاداں سر جہل کتگ ات انت ءُ یکے دومی ءِ چمّاں چارگ ءَ چہ رکّگ ءَ ات انت۔ پدا استاد ءَ بے ھال ءُ اھوال ءَ گریوگ بندات کت ءُ یک انچیں جزبگے ءِ لڑ ے یل دات کہ چہ کوٹی ءَ شنگ بوت۔ یک پہ یک ءَ نودربر ھوار بوت اَنت ءُ آیانی ھاموشی گریوگ زوت یکجاہی ءَ ترندی ءَ بے رھبندیں گریوگ ءِ دروشم ءَ شُت اَنت۔ گڑ ءُ منجی ءَ ابید کہ آ اولی روچاں نشان داتگ ات، اے وڑیں ساھتاں آھانی نیام ءَ یک زبردستیں بندشے جوڑ کت، چست ءُ ایرانی میان ءَ زور دیگ بوت۔”منی استاد ءِ گریوگ انگت منی گوشاں توار ءَ اِنت “۔ روچ گوست انت ءُ اے جذباتی بندات ءِ ابید اکیڈمی کم کم ءَ پدا کارآمد بوت۔ھما نودربر کہ مستر زبر تر ات انت آھاں وانینگ بندات کت ءُ اے کار برجاہ بوت۔
سر رزاق ءِ کوش ءَ آئی ءِ تہءَ سرکار ءُ آئی ءِ جوڑ کرتگیں ’’ڈیتھ اسکواڈ‘‘ ءِ ھلاپ ءَ یک مزنیں کینگے پیداک کُت۔ آ یات کنت کہ سر رزاق ءِ کُشگ ءِ وھد ءَ آ بس 16 سال بوتگ اَت۔”آؤکیں سال ءَ توتک ءَ مزنیں کساسے ءَ کبر دست کپت اَنت، ھما جاہ ءَ کہ ڈیتھ اسکواڈانی لشکر ءِ کیمپ ءِ جاہ بوتگ اَت “۔ اے دمگ کہ مائی ءِ نام ءَ زانگ بیت آئی ءِ وتی دمگ زاوا ءُ توتک ءِ میان ءَ اِنت ءُ دو سال ءَ چہ اے دمگ ءَ چہ ھچ وڑیں راہ ءُ درے نہ بوتگ۔ اے جاہ ءَ پہ وت گندگ ءِ ارادہ ءَ آئی ءُ آئی ءِ گہار پیادگ ءَ رھادگ بوت اَنت ءُ 8 ءَ بگر داں 10 کلومیٹر ءِ راہ ءَ پد اے جاہ ءَ سر بوت اَنت۔ آئی ءِ گشگ اِنت: بدبو ہ اوپار کنگ ءِ کساس ءَ ڈن اَت ءُ ما زوت ھما جاہ ءَ رستیں کہ لاش کشگ بوتگ اَنت۔ زمین ءِ سرءَ لکیر کش اتگ اَت کہ ھمود ءَ کبرانی نشانی ات۔ کوھانی نزیک ءَ زمین ءِ سرءَتیرانی پشنگ شنگ ءُ تالان ات انت کہ یک وهد یے ڈیتھ اسکواڈ ءِ باسکاں نشانگ کتگ انت۔
ڈاکٹر صبیحہ ءِ کسانیں گہار ءَ گوں آسن ءِ ٹکرے ءِ سرءَ کبرانی نزیک ءَ کونڈگ بندات کت ءُ انسانی کش ءِ ھڈ ءِ ٹکرے کش ات۔ اشیءِ درگیجگ ءِ ھال ترسناک ات؛ آئی ءَ چہ ندارگ ءَ لرزگ ءَ گوں چیھانٹ جت۔ ڈاکٹر صبیحہ ءَ یات کنت کہ آئی ءَ رومال زرتگ ءُ ھمے ھڈ مان کرتگ ءُ ھیالءَ کپت کہ بوت کنت کہ اے ھڈ کسے ودار ءَ اِنت۔ ”آھانی مات بوت کنت وتی زھگانی ودار ءَ انت کہ آھانی زھگ زندگ واتر بیا انت۔ من اے زانت نہ کت کہ آ زندگءَ کبر کنگ بوتگ اَنت یا کُشگ بوتگ اَنت “۔ یک دمانے ءِ بے تواری ءِ ھیال ءَ پد آئی ءَ نرم نرمءَ ھمے ھڈ زمین ءِ سرءَ ایر کت اَنتءُ کوہ ءِ سرءَ یک سنگے ءِ چیر ءَ ایر کت کہ یک کسانیں شرپ ءِ کارے ات۔
سیاست ءَ پاد ایر کنگ یا بوت کنت آسے:
آئی ءِ سروک ءِ کوش ڈاکٹر صبیحہ ءِ زند ءِ یک شریں ساھتے اَت کہ آئی ءَ را ھما مردم ءِ دروشم ءَ جوڑ کتگ کہ آ مرچی اِنت۔ اکیڈمی ءَ وتی انٹرمیڈیٹ اسٹڈیز (ایف ایس سی) ءِ سرجم کنگ ءَ پد آ کوئٹہ ءَ شت ءُ اودءَ آئی ءَ بولان میڈیکل کالج ءِ داخلہ ءِ چکاس ءَ جوانیں سوبمندی زرت ءُ سیمی نمبر بوت۔ 2016 ءَ آ بلوچ نودربر سیاست ءَ گوں دلگوش بوت، اے پیسلہ ءَ زوت آئی ءِ راجمانی زند ءِ مانا بدل کت۔
2018 ءَ ڈاکٹر صبیحہ بلوچ اسٹوڈنٹس ایکشن کمیٹی ءِ وائس چیئرپرسن ءِ کرد ءَ سر بوتگ اَت کہ اے یک انچیں گلے اَت کہ آئیءِ مول ءُ مراد سرجمیں پاکستان ءَ بلوچ نودربراں وتی ھکانی جنگ ءَ مہکم کنگ، یکجاہ کنگ ءُ سیاسی کنگ اَت۔آئی ءِ چست ءُ ایراں زوت دلگوش گور کت اَنت۔ 2019 ءَ بلوچستان یونیورسٹی ءِ اسکینڈل ءِ سر ءَ ”زھرشانی ءَ را ھدایت کن واجہ“ ءِ سرھال ءَ نبشتانکے شنگ کنگ ءَ پد آئی ءَ را اولی رندءَ تچکیں بیھارے رست۔
وتی نبشتانکی ٹکرءَ آئی ءَ گشتگ ات کیمپس ءَ جانی زوراکی ءِ جیڑہ جتا نہ بوتگ بلکیں زورگیریں چاگردءَ گہتریں وڑے ءَ زوراکی ءِ نشانی انت کہ اشی ءِ تہءَ پوجی کارندگ ھوار انت۔ آئی ءَ نبشتگ کہ آیاں یونیورسٹی ءَ نگہوانی کیمرہ جتگ کہ نہ ایوک ءَ جنکاں پریشان کن اَنت بلکیں بچکاں ھم سوکیگ کن اَنت ءُ آوار جنگ ءِ سوب جوڑ بنت۔ آئی ءِ جرات مندیں نگد ءَ یک دمگے ءَ نگرانی ءِ چیر ءَ نودربراں دیمءَ اتکگیں ترس ءُ بیم ءِ دود ءُ ربیدگ ءِ سرءَ چمشانک داتگ۔
ڈاکٹر صبیحہ ءَ چہ پوجی چیریں کار کنوکاں(ایم آئی) ءَ بیھار رستگ کہ ڈپٹی کمشنر ءِ وسیلگ ءَ چہ دیم دیگ بوتگ اَت (نام پہ سیکورٹی ءِ سبب ءَ چیر دیگ بوتگ اَت)۔ آئی ءِ نبشتانک ءُ آئی ءَ”ایکس “ (پیش ءَ ٹویٹر) بائیو ءِ اسکرین شاٹ کہ آئی ءَ بلوچ اسٹوڈنٹس ایکشن کمیٹی ءِ نائب چیئرپرسن ءِ بستار ءَ پجار کتگ ات، آئی ءِ کھول ءِ مردمے ءَ دیم دیگ بوت (رازداری ءِ ھاترءَ نزیکی دارگ بوت)۔ کلوہءَ گشگ بوتگ کہ آئی ءِ سیاست ءَ ھوار بوگ، آئی ءِ کٹم ءَ پہ ”شرمندگی“ ءِ سبب انت۔ آئی ءِ لوگ ءِ مردماں ھال رستگ اَت کہ اگاں آ وتی چست ءُ ایراں برجاہ بہ دار ایت گڑا آئی ءِ برات زورانسری بیگواہ کنگ بیت ءُ آ کشگ بیت۔
انچوشکہ آئی ءِ سیاست ءَ ھوار بوگ ءِ ھال شنگ بوت، آئی ءَ وتی کٹم ءُ کھول ءِ نیمگ ءَ چہ گیش بوّکیں آزار ءُ زوراکی ءِ آماچ بوت۔ اے بیھارءُ زگیشیں زور ءَ ابید آ وتی جاہ ءَ اوشتاتگ ات ءُ 2021 ءَ آ بی ایس اے سی ءِ چیئرپرسن ءِ مستری ءَ سر بوت۔گوں اے کرد ءَ آ دومی بلوچ زالبول ات کہ آ یک نودربریں سیاسی گلے ءِ سروکی ءَ کنت ءُ بانک کریمہ بلوچ ءِ رندگیری ءَ کنت۔
آئی ءِ یک کھول ءِ مردمے ءَ باز رند ءَ آئی ءَ را کار ءِ یل دیگ ءِ سرا دلجم کنگ ءَ زور دیگ بوتگ بلے آئی ءَ نہ منّ اتگ۔ گُڈسر ءَ آئی ءِ لوگ ءِ مردماں دگہ ترسے رست ءُ سئے روچ ءَ پد آئی ءِ برات 18 جون 2021 ءَ چہ بلوچستان یونیورسٹی آف انجینئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی خضدار ءِ ھاسٹل ءِ کوٹی ءَ چہ زورانسری بیگواہ کنگ بوت کہ آ اودءَانجینئرنگ وانگ ءَ اَت۔ آئی ءِ برات لہتیں وھد ءَ پد یلہ کنگ بوت بلے آئی ءَ وتی وانگ دیم ءَ برجاہ داشت نہ کت۔
وھد یکہ ڈاکٹر صبیحہ ءِ برات زورانسری بیگواہ کنگ بوت گڑا دو دگہ ویل آئی ءِ سرءَ سک باز یں سان دور دات۔ ھمے وھد ءَ کش ءُ گوراں آئی ءَ یک ھالے سر بوت کہ آئیءَ ماںمستونگ ءَ ھشت ٹپ ءُ ٹوریں لاشانی درگیجگ ءِ بابت ءَ ھال داتگ ات ،گمان بوت کہ آ دیم پہ دیم ءَ میڑءَ جنگ بوتگ انت۔ وھدے کہ آ کوئٹہ ءَ اَت گڑا آئی ءِ کستریں گہار ءَ چہ زاوا ءَ فون کت کہ آھانی پیرک بیران بوتگ۔ البتہ فون بند کنگ ءَ پد صبیحہ ءَ اے مارشت ءَ چہ ھلاس کنگ ءَ بے سوب بوت کہ آئی ءِ لوگ مردم بوت کنت کہ راستی ءَ اندیم کنگ ءَ انت کہ مستونگ ءِ لاشاں آئی ءِ برات ھم ھوار بوت کنت، آئی ءِ پیرک بوت نہ کنت۔ اے ترس ءَ آئی ءَ را شریں پسہ یےءِ سرءَ ھیال کنانءَ جہلاد کت: آئی ءَ اسلام آباد ءَ روگ ءِ پیسلہ کت ءُ وتی برات ءِ زوانسری بیگوائی ءِ کش ءُ گور ءِ ھاموشی ءِ ھلاپ ءَ زھرشانی بہ کنت۔
آئی ءِ گہار ءَ فون یکشلءَ برجاہ داشت ، آئی ءَ را دلجم کنگ ءِ جہد کت کہ اے راستی یے کہ آھانی پیرک ات کہ وپات کت اَت، گڈسرءَآئی ءَ را اکسے دیم دات کہ آئی ءِ پکا بہ بیت۔’’من ءَ وتی پیرک سک دوست بوتگ ات بلے منی برات ءِ سرءَبوتگیں ھر چیزءَ گوں من ءَ ھچبر گم ءِ وھد نہ داتگ اَت۔ آ گش ایت۔
وھدے کہ آئی ءِ برات پنچ ماہ ءَ بندیگ بوتگ اَت، صبیحہ ءَ را نودربر سیاست ءَ چہ یل دیگ ءُ وتی چست ءُ ایراں ھلاس کنگ ءَ مدام زور ءُ زوراکی ءِ آماچ بوتگ اَت۔بلے آئی ءَ مہکم داشت۔” اگاں من دیم دات ءُ جہد یل دات، “ آئی ءَ درائینت،”اے بلیک میلنگ ءِ یک انچیں رھبندے ءِ دیم ءَ کاریت کہ نا ھکی ءِ ھلاپ ءَ اے جہد ءِ تہءَ رندگیری کنوکیں ورنائیں جنین آدماں چہ جہد ءَ چہ دیر کنت “۔
اے ویلانی پد ءَ ڈاکٹر صبیحہ ءَ بے تواری کت ءُ گوں بی ایس اے سی ءَ پردہ ءِ پُشت ءَ کار کت ءُ رسانک ءِ دیم ءَ آیگ ءَ چہ رکّ اِت۔ 2023 ءَ بی ایس اے سی ءَ گوں وتی مدت ءِ ھلاس بوگ ءَ پد آئی ءَ بلوچ یایکجہتی کمیٹی (بی وائی سی) ءَ الکاپیں رنگے ءَ بہر زرت۔ ”من وتی کش ءُ گور ءِ مردمانی واستہ بازیں کارے کنگ لوٹ اِتگ ءُ آیانی درستیں جیڑھانی گیش ءُ گیوار گوں سیاست ءَ بندوک بوتگ۔ من سیاست گچین نہ کتگ؛ سیاست ءَ من ءَ گچین کتگ کہ من وتی راج ءِ جیڑھانی گیش ءُ گیوار کنگ ءِ جہد ءَ بہ کناں، “آ زور دنت۔
ڈاکٹر صبیحہ ءِ اوپار:
آئی ءَ بلوچستان ءَ چہ تربت ءَ بگر داں کوئٹہ ءَ ابید کانودی کوش ءِ ھلاپ ءَ راجدپتری مارچ ءِ سروکی کرتگ ات کہ اشی ءَ 23 سالی بالاچ مولا بخش ریاست ءِ سی ٹی ڈی ءِ گل ءِ نیمگ ءَ وت جنی ءَ گشتگ اَت۔بالاچ ءِ لاش بلوچ یکجہتی کمیٹی ءِ نیمگ ءَ زھرشانی ءِ دروشم ءَ تربت ءَ ایر کنگ بوت ءُ شش روچ ءَ پد آئی ءِ کبر کنگ ءِ جار جنگ بوت۔
اے زھرشانی ءِ سروک بی وائی سی ءِ ڈاکٹر صبیحہ ءُ صبغت عبدالحق بوتگ اَنت۔ چہ جنازہ ءَ سداں بلوچ مرد ءُ زالبول کہ اشانی تہءَ ذکری ءُ نمازی ھوار اَت انت، مُچ بوت اَنت پہ جنازہ ءَ ڈاکٹر صبیحہ ءَ کوہ مراد ءَ گشتانک دات کہ ذکری بلوچاں پہ یک پاکیں جاھے چیا کہ بالاچ ءِ سیادی گوں ھمے پرکہ ءَ بوتگ۔اشی ءَ پد آئی ءَ را چہ کہول ءُ ٹک ءَ دینی رد ءُ بند ءُ زور ءِ آماچ کنگ بوت ءُ آ مرگ ءِ ترس دیگ بوت کہ آ وتی لوگ ءَ واتر بہ بیت۔ پاکستانی رسانکدر ءِ اکاؤنٹاں ٹویٹر ءِ سر ءَ آئی ءُ آئی ءِ برات ءَ را پدریں رنگے ءَ بیھار دیگ بوتگ اَت۔
جون 2024 ءَ بلوچ راجی مچی (بلوچ راجی مچی) ءَ چہ بس یک ماھے پیسر کوئٹہ ءَ زھرشانی ءِ وھد ءَ آئی ءَ را زورانسری بیگواھیں مردمے ءِ سلامتی ءِ لوٹ کنگ ءَ جنگ ءُ دزگیر کنگ بوت۔کوئٹہ ءِ پولیس ءِ سینئر سپرنٹنڈنٹ ءَ آئی ءَ را ھال دات کہ آ نوں ”اشانی دستءَ“ اتکگ ءُ گشت: ”ما تئی تربت ءِ زھرشانی ءَ پد ترا شوھازگ ءَ ایں “۔
بی وائی سی ءَ بلوچ راجی مچی، ماں گوادر ءَ پہ کُشت ءُ کوش ءُ گار ءُ بیگوائی ءِ ھلاپ ءَ بلوچ ءِ تپاک کنگ ءَ جار جت۔بلے ریاست ءَ گوں زوراکی ءَ پسہ دات ءُ سرجمیں بلوچستان ءَ لس مردمانی سر ءَ تیرگواری کت ءُ چار بلوچ مردم بیران بوت اَنت۔ 28 بگر داں 29 جولائی ءَ گوادر ءَ فرنٹیئر کور (پاکستان ءِ فوجی لشکر) ءَ زوراکی کتگ بلے زھرشانی برجاہ بوتگ۔ 29 جولائی ءَ زوراکی گیش بوت ءُ بازیں بہر زوروک ءُ بی وائی سی ءِ باسک ءِ جاہ ءُ نشان زانگ نہ بوت انت۔ ڈاکٹر صبیحہ ءَ 30 جولائی ءَ نندانکءِ زھرشانی ءِ بابت ءَ دلیری ءَ پریس کانفرنس کت، کہ آئی ءَ زانتگ ات کہ گوادر ءَ ھما لوگ کہ آ اودءَنشتگ ات، ایف سی ءِ آئی ءِ شوھازگ ءَ چہ تاوان رستگ ات۔ اے پریس کانفرنس ءَ رند نندانک پدا 10 روچ ءَ گیش برجاہ بوت۔
’’من ءَ گیشتریں ترس 27 جولائی ءَ مستونگ ءَ تیرگواری ءِ روچ ءَ بوتگ ات کہ ما اے گپ ءِ سر ءَ دلجم اتیں کہ ما دومی روچ ءَ کشگ بئیں ‘‘آ یات کنت۔ دومی روچ ءَ آئی ءِ ترس ھما وھد ءَ دیم ءَ اتک کہ آ گوادر ءِ میرین ڈرائیو ءَ لس مہلوک ءِ دیم ءَ اوشتاتگ ات انت ءُ زھرشانی کنوکاں چہ امن ءُ ایمنی ءَ لوٹ کنگ ءَ ات، ایوک ءَ چہ فرنٹیئر کور ءَ بے رھبندیں تیرگواری ءَ گوں آھاں دیم پہ دیم بوتگ ات۔ ’’ترس ءِ مارشت سک گیش ات بلے اے ھما مارشت ءِ دیم پہ دیمی ءَ کہ من وتی راج ءِ ھاترءَ دل ءَ داراں ھچ نہ ات‘‘ آئی ءَ گشت۔”اے راجی جوزگ ءَ من ءَ ترس ءِ ابید دیم ءَ روگ ءِ توکل دات “۔
پریس کانفرنس ءِ روچ ءَ ”ما چہ ترندیں لٹ ءُ کٹ ءَ نوک واتر بوتگ اِتیں، پدا ھم مئے راج ءِ اُمیت زندگ اَت کہ ما پدا کائیں“، آ زور دنت۔ ”اے اُمیت ءِ ٹُکّگ چہ مرگ ءَ بدتر اِنت۔ من وتی راج ءِ دیم ءَ جانی مرگ ءَ چہ آھانی چماں منگ ءِ مرگ ءَ گیشتر دوست داراں “۔
بلوچ راجی مچی ءِ وھد ءَ آئی ءِ پت ءُ برات ءِ سر ءَ دورگیں ایف آئی آر جنگ بوت ءُ زاوا ءَ آئی ءِ لوگ ءَ پٹ ءُ پول کنگ بوت۔ آئی ءَ را ترسینگ ءِ اے جہدانی ابید آئی ءَ وتی چست ءُ ایر برجاہ داشت ءُ پدا 12 اگست 2024 ءَ کوئٹہ ءَ وتی گشتانک ءِ وھد ءَ کرتگیں گپانی سبب ءَ ردی ءِ بہتام ءِ آماچ بوت کہ اودءَآئی ءَ بلوچ راج ءِ نیمگ ءَ داتگیں مزنیں کربانیانی منّگ بوت۔”اے اکاؤنٹ کہ منی ھلاپ ءَ ایکٹو بوتگ انت آ ریاستی داشتگیں بوتگ انت؛ آ مئے جہد ءِ رکّینگ ءَ امن ءُ ایمنی ءِ جہدکارانی ھلاپ ءَ زد شنگ کن اَنت، “ آ گش ایت۔
نوں کالج آف فزیشنز اینڈ سرجنز (ایف سی پی ایس) ءِ فیلو، پریکٹسنگ کارڈیالوجسٹ، ءُ بلوچ یکجہتی کمیٹی (بی وائی سی) ءِ تہءَ یک نامداریں رھشونے، ڈاکٹر وتی ازم ءِ تہ ءَ بے رھم اِنت۔ آ گْش اِیت:من ءَ اے سکین چہ ھما زلم ءُ زوراکی ءِ چاگرد ءَ رستگ انت کہ مئے سر ءَ زبردستی کنگ بوتگ، چہ ھما زد ءَ پیداک اِنت۔”من راستی ءَ باور کناں کہ آجو بوگ ءِ دگہ راہ نیست۔ اگاں ما پدا جنگ مہ کنیں، نہ ایوک ءَ مئے زند نگیگ تر بیت، بلکیں ما بہ گندئے ھچبر ھم سرپد مہ بئیں کہ ما پرچا مُرتگ ایں “۔
ھر وڑیں شگان ءَ ابید ڈاکٹر صبیحہ ءَ کار کنگ ءَ جہد ءِ سنچ ءُ سما بوتگ۔”برے برے من نزور باں بلے منی گور ءَ دگہ راہ نیست۔ من بے توار بوت نہ کناں۔ من سرپد باں کہ ھچ نہ کنگ ءَ ھم من ءَ اوپار کنگی اِنت؛ تو، کماکم، من کنگ ءُ پیش دارگ ءِ جہد کناں “۔
