1920 ءِ سیاسی جنز ءُ نوابزادہ شہباز خان نوشیروانی
1920 ءِ سیاسی جنز ءُ نوابزادہ شہباز خان نوشیروانی
نبشتہ کار: مھیم خان
اگاں ما بلوچ راجدپتر ءَ سیاسی جُنز ءِ سرءَ چمشانکے بہ دے ایں گڑا بلوچ سیاسی جنز ءِ بندات شہ 1920 ءَ گندگ بیت۔ اے ھما اھد بیت کہ انگریز سامراج ءِ ھلاپ ءَ مری ءُ کھیترانانی سلاھبندیں گھگیری ھلاس بیت ءُ بلوچ سیاسی گھگیری بندات بیت۔ بلوچ ءِ اولی سیاسی گل ”ینگ بلوچ” ءِ نام ءَ بیت کہ آئی ءِ بُنھشت ءَ میر عبدالعزیز کُرد 1920 ءَ ایر کنت کہ آ تھنا مستونگ ءَ محدود بیت۔ لھتیں سالاں پد ”ینگ بلوچ” ءِ نام بدل کنگ بیت ءُ ” انجمن اتحاد بلوچاں” ایر کنگ بیت کہ آئی ءِ تہ ءَ سیاسی نپراں ھوار چاگرد ءِ ایندگہ تبک چوشکہ دھکان ءُ لبزانکار ہم ھوار بنت ءُ اے گل چیر اندری وتی کاراں جُنزینت۔ اے گل ھمے وڑ چیر بیت کہ درستیں باسک شہ دور دور ءَ مستونگ عزیز آباد ءَ میر عبدالعزیز کرد ءِ اوتاک ءَ یکجاہ بوت انت ءُ باسکی ءِ وڑ ءُ ڈول ھم چیر اَت اَنت۔ مردم ءَ ھما وھد ءَ باسکی دیگ بوت کہ آ نپر ستک ءِ قابل بوت ایں۔ وھدے کسے ستک ءِ لائک بوت گڑا آئی ءَ گل ءِ لوٹ ءُ گُزرانی بابت ءَ سرپد کنگ بوت ءُ آئی ءَ سوگند دیگ بوت۔ سوگند ھم جتا ئیں دابے ءَ دیگ بوت۔ سوگند ءِ تہ ءَ قرآن مجید ءِ سورت یاسین ءِ یک کِرے ءَ دزرند کنگ بوت، سوگند ءِ تہ ءَ انجمن ءِ وپادار بوھگ ءُ انگریز سرکار ءِ دیم ءَ راز در نہ کنگ ھوار اَت۔ ھما اھد ءَ بازیں مردماں باسکی دیگ بیت، جنز مھکم بیاں بیت ءُ 1927 ءَ بہ گر داں 1935 ءَ بزاں 9 سال ءِ میان ءَ اے جنز سک مھکم بیت ءُ نوں اے سیاسی جنز ءِ روتگ گوں ھما اھد ءِ جنز ءَ بندوک اَنت۔ وھدے کہ نواب یوسف عزیز مگسی ”فریاد بلوچستان ” ءِ نام ءَ نبشتانکے زمیندار لاھور ءَ شنگ کنت، آئی ءِ تہ ءَ زلم ءُ زوراکیانی بابت ءَ نبشتہ کنت گڑا ھمیشی ءِ بگیری ءَ یوسف عزیز مگسی دزگیر کنگ ءُ مستونگ ءَ بندیگ بیت۔ دزگیری ءَ پد آئی ءَ زندان ءِ تہ ءَ ھمے سیاسی گل ءِ باسکی دیگ بیت۔ وھدے کہ یوسف عزیز مگسی شہ زندان ءَ آجو بیت، گڑا لھتیں روچ جھل مگسی ءَ اڈ کنت ءُ لھتیں روچاں پد شال ءَ روت کہ اود ءَ گوں عبد العزیز کرد ءَ گند ءُ نند کنت۔ یوسف عزیز مگسی سئے نپرانی پجار ءَ گوں عبدالعزیز کرد کنت کہ آھانی تہ ءَ یکے نوابزادہ شہباز خان نوشیروانی، دومی نوابزادہ عبد الرحمن بگٹی ءُ سئمی ڈاکٹر فیض محمد خان شاہوانی بیت۔ ایشانی باسکی دیگ ءَ یوسف عزیز مگسی سفارش کنت کہ ایشانی سر ءَ یوسف عزیز مگسی ءَ سک ستک بیت۔ گڑا شہ ھمد ءَ نوابزادہ شہباز خان نوشیروانی ءِ سیاسی سپر بندات بیت۔
نوابزادہ شہباز خان نوشیروانی ریاست خاران ءِ گڈی نواب، نواب حبیب اللہ خان نوشیروانی ءِ کستریں براس بیت۔ آئی ءِ پگر ءُ ھیال شہ آئی ءِ براس ءَ جتا بنت ءُ آ یک راجدوست ءِ بیت۔ مدام آئی پگر ءُ ھیال بلوچستان ءُ بلوچ راج ءَ گوں بندوک بیت بلے نواب حبیب اللہ خان نوشیروانی انگریزی سامراج ءِ دلارے بیت ( وھدے نورا مینگل انگریز سامراج ءِ ھلاپ ءَ سلاھبندیں گھگیری کنگ ءَ بیت گُڑا نواب حبیب اللہ خان نوشیروانی ءِ کرا کمک ءِ گِرگ ءَ ھاران ءَ کئیت گُڑا نواب نورا مینگل ءَ انگریز ءِ دست ءَ دنت کہ آئی ءَ انگریز دزگیر کنت)۔ بلے نوابزادہ شہباز خان نوشیروانی ءِ دانائی، مزن ھیالی، راجدوستی ءِ پگر کسانیں عمری ءَ شہ حبیب اللہ خان ءَ مزن بیت۔ نوابزادہ شہباز خان نوشیروانی یک وشھالیں زندے گوزینگ ءَ بیت بلے آئی ءَ ابید ہم وتی کش ءُ گور ءِ مردمانی درد ءُ دوراں مارگ ءَ بیت۔ آئی ءَ راج ءِ ایردستی ءِ پگر ءُ ھیال بیت، آ تھنا پہ یک آجو ءُ پرمھریں بلوچستان ءِ ھاتر ءَ جھد ءَ بیت۔ آئی ءَ زاتی لب ءُ لالچ نہ بیت، بلکیں آئی ءِ چماں یک وشھالیں بلوچستان ءِ واب سُھرا بیت۔ پرچاکہ آئی ءَ ریاست کلات، ریاست لسبیلہ، ریاست ھاران ءُ ریاست مکران ءَ مدام بلوچستان ءِ نام داتگ۔ آئی ءَ ھاکمی ءِ واھشت نہ بوتگ بلکیں تھنا پہ راج ءَ جھد ءَ بوتگ۔ آ سرجم ءَ گوں ھاران ءَ بندوک نہ بوتگ بلکیں آئی ءَ سرجمیں بلوچستان وتی دیار پھمتگ۔ ھمے پگر ءِ بُرزی بیت کہ آئی ءَ بلوچ سیاسی جنز ءِ بھر بوھگ ءَ لاچار کنت۔ گڑا آ گوں ھمے پگر ءُ ھیال ءَ انجمن اتحاد بلوچاں ءَ ھوار بیت ءُ پہ بلوچ ءُ بلوچ ڈیھ ءِ ھاتر ءَ سیاسی گھگیری بندات کنت۔
نوابزادہ شہباز خان نوشیروانی انجمن اتحاد بلوچستان ءِ باسک بیگ ءَ پد دل ءُ جان ءَ گوں سیاسی چست ءُ ایراں گون بیت۔ وھدے کہ ریاست کلات ءِ سر وزیر سر شمس شاہ ءِ سوب ءَ کاردار، دھکان ءُ لس مھلوک زلم ءُ زوراکیانی آماچ بنت، گڑا جھل مگسی ءَ مگسی تمن لڈ ءُ بار کنگ ءَ لاچار بیت۔ یوسف عزیز مگسی نمدی یے پہ عبدالعزیز کرد ءَ دیم دنت گڑا عبدالعزیز کرد اناگتی دیوان ءِ شال ءَ لوٹائین ایت کہ آئی ءِ تہ ءَ بازیں رھشوناں ھوار شہباز خان نوشیروانی ھم ھوار بیت کہ آئی ءِ تہ ءَ ”شمس گردی” نامیں کتابکے ءِ شنگ کنگ ءِ پیسلہ زورگ بیت۔ بلوچستان آل انڈیا بلوچ کانفرنس جیکب آباد ءَ اڈ دیگ بیت گڑا شہباز خان نوشیروانی ھم کانفرنس ءِ چست ءُ ایراں بھر زیریت۔ بلوچ کانفرنس ءِ جتا جتائیں کمیٹی جوڑ کنگ بنت ءُ آ ہمے کمیٹیاں ہم بھر زور ایت کہ آ کانفرنس چار روچ برجم دارگ بیت۔ بلوچ کانفرنس ءِ ھلاسی ءَ پد شہباز خان نوشیروانی عبدالعزیز کرد ءِ ھمراہی ءَ سبی ءَ کئیت کہ آ سبی ءِ تہ ءَ یک شور ءُ سلاھے ءَ پد صوبائی سیشن ءِ اڈ دیگ ءِ ھاتر ءَ سرکار ءَ نمدی ءِ دینت۔ آ سبی ءَ لھتیں روچ نند اَنت، میر عبدالعزیز کرد گوں نوابزادہ شہباز خان نوشیروانی ءِ ھمراہ داری ءَ رمس 14 جنوری 1933 ءَ شہ سبی ءَ جیکب آباد ءَ سر بنت ءُ گوں کانفرنس ءِ رھشوناں گند ءُ نند کن اَنت۔ یوسف عزیز مگسی ءِ گندگ ءَ شہ جیکب آباد ءَ شھداد کوٹ ءَ رو اَنت ءُ لھتیں روچ یوسف عزیز مگسی ءِ کِرا گوزیں اَنت۔ میر عبدالعزیز کرد گوں نوابزادہ شہباز خان نوشیروانی ءِ ھمراھی ءَ شہ شھداد کوٹ ءَ واتر بنت ءُ سبی ءَ کاینت۔ آھانی سر بیگ ءِ ہمرائی ءَ ریاستی ھاکمانی پرمان ءَ برٹش سرکار ایشان ءَ دزگیر کنت کہ پدا 2000 ھزار کلدار ءِ ملام ءَ ضمانت کنگ بنت۔ آھاں ھمے سبب ءَ دزگیر کن اَنت پرچاکہ نواب مزنیں مُدتے ءَ برٹش بلوچستان ءَ نندوک بیت ءُ آ لوٹ اَنت کہ وتی جند ءِ ھند ءَ بہ روت کہ آئی ءَ دو سال اِنت چہ گِس ءَ دیر اِنت ءُ تہنا شال ءَ نشتگ۔ بلے اسل سبب کانفرنس ءِ بھر زورگ بیت۔ درواھیں کار کانودی داب ءَ بنت، غیر کانودی نہ بیت کہ جوازے جوڑ بیت۔
ھمے پیم ءَ جنزان بیت دومی بلوچ کانفرنس ءَ ھم بھر زور ایت۔ حیدرآباد ءِ بلوچستان آل انڈیا کانفرنس سوبمند بیت ءُ انجمن اتحاد بلوچاں ءِ سر ءَ کریک ڈاؤن جنگ بیت۔ بازیں سنگت ءِ دزگیر کنگ ءُ زندانیگ بنت، انجمن ءِ کماش جلاوطن بیت۔ اے میان ءَ درھیں چست ءُ ایر اوشت آماچ بنت۔ وھدے کہ یوسف عزیز مگسی واتر بلوچستان ءَ کئیت ءُ شال ءِ زمین چنڈ ءِ تہ ءَ بیران بیت گڑا گل خان نصیر پہ نوابزادہ شہباز خان نوشیروانی ءَ نمدی یے دیم دنت کہ آئی ءِ تہ ءَ ہمے دلپدردیں ھال ءَ دنت اِش۔ وھدے 1936 ءَ عبدالعزیز کرد چہ بندیگ جاہ ءَ آجو بیت ءُ گوں وتی ھم پگریں سنگتاں گند ءُ نند کنت کہ آئی ءَ پد دیمتر ءَ سبی ءَ یک دیوان ءِ تہ ءَ کلات اسٹیٹ نیشنل پارٹی جوڑ کنگ بیت۔ کہ آئی ءِ کماش عبدالعزیز کرد گچین کنگ بیت۔ گل ءِ لوٹ ءُ گزر ریاست کلات ءِ زمہ واریں سرکار ءِ جوڑ کنگ، جرگہ سسٹم ءِ اصلاح، وانگی ءُ چاگردی شونداری ءِ اصلاحات ءِ ھاترا دستوری جھد کنگ بیت۔ دیمترا نوابزادہ شہباز خان نوشیروانی کلات اسٹیٹ نیشنل پارٹی ءِ کماش ھم بیت۔ شہباز خان نوشیروانی وتی گڈی وھد ءَ بلوچ ءُ بلوچستان ءِ ھاتر ءَ سیاسی جھد بیت۔
